Barashada Diinta Islaamka

Filed under: Maqaallo,Xulashada |

Hagaajinta Cibaadada (Salaadda) Akhriste ka Faa’iidayso 

  1. S1: Maxaa shardi u ah cibaadada?
    J: In la niyeesto.
    S2: Halkee laga niyeystaa?
    J: Qalbiga, ma bannaana ku dhawaaqida.
    S3: Waa imisa tiirarka Islaamka? Kala sheeg?
    J: Waa 5,
    (1)Waa in uu qofku rumeeyaa in uu ilaah kali yahay, nabi Muxammad (scw) uu yahay rasuul ilaah soo diray.
    (2) Salaadda oo la hagaajiyo.
    (3) Sakada oo la bixiyo.
    (4) Bisha ramadaan oo la soomo.
    (5) Xajka oo la aado (qofkii awooda).
    S4: Waa imisa tiirarka iimaanka? Kala sheeg?
    J: (1) Ilaah oo la rumeeyo.
    (2) Malaa`ikta oo la rumeeyo.
    (3) Kutubta oo la rumeeyo.
    (4) Rususha oo la rumeeyo.
    (5) In qiyaamo ay jirto la rumeeyo.
    (6)In aad rumeyso wixi kugu dhaca in ilaah uu kuu qoray (wax fiican iyo wax xunba).
    S5: Waa maxay dahaaro marka laga hadlayo fiqiga?
    J: Waa nadaafad kuu ogolaaneysa tukashada salaadda.
    S6: Sheeg maxaa nijaasada ah?
    J: (1) Kaadida.
    (2) Saxarada.
    (3) Dhiigga.
    (4) Matagga.
    (5) Dhareerka eyga.
    (6) Madi (biyaha yimaado shahwada kahore(uu kacsado).
    (7) Wadi (biyaha yimaada marka qofku kaadiyo kaddib ama saxarada iska riixo).
    S7: Sheeg wax yaabaha aan nijaasada aheyn?
    J: (1)Dhiigga yar sida(hilibka dhiiggiisa, beerka dhiiggiisa marka la gowraco, sangorarka ).
    (2)Dhoobada wadada (dhiiqada).
    (3)Carunka sida (dheecaanka, malaxda aan ka imaan farjiga).
    S8: Ma nijaas baa haddii maradu gaarto mani(shahwo)?
    J: Maya, waa daahir,laakiin waxaa fiican haddii ay qoyaan tahay in la dhaqo,haddii ay qaleeyl tahay in faraha lagu jajabiyo.
    S9: Waa sidee haddii aan shakkiyo maro daahir aheyd in ay nijaas noqotay?
    J: Waa daahir, waayo haddii uu shakki yimaado waxaa la qaadanayaa kan la hubo.
    S10: Waa sidee haddii aan shakkiyo maro nijaas aheyd in aan dahiray?
    J: Waa nijaas.
    S11: Ma nijaas baa xayawaanka la cuno saxaradooda iyo kaadidooda?
    J: Maya.
    S12: Sidee loo dahirayaa kaarbeetka(roogga) haddii nijaaso ay gaarto?
    J: Waxaa lagu dahirayaa in lagu shubo biyo kabadan nijaasada.
    S13: Goorma ayuu hilibka xoolaha xalaal yahay?
    J: Marka bisinka lagu qalo.
    S14: Goormuu diggaagu xalaal yahay?
    J: Marka bisinka lagu qalo.
    S15: Mala cuni karaa xayawaanka bada ku nool oo dhan?
    J: Haa.
    S16: Ma xalaal baa hilibka faraska?
    J: Haa.
    S17: Goormuu qofku qaangaaraa?
    J: (1) Haddii uu buuxiyo 15 sano.
    (2) Ama mani ay katimaado.
    (3) Bisqin (shuun) uu u soo baxo.
    (4) Gabadha ay katimaado caado(xayd).
    S18: Goormeey biyuhu nijaaso naqdaan?
    J: Marka uu is badalo midabkoodu, ama urkoodu, ama dhadhankoodu.
    S19: Maxaa ka reeban qofka ku jira musqusha?
    J: in uu gacanta midig cowrada(farjiga ama dabada) ku taabto ama uu ku dhex sheekeysto.
    S20: Mala geli kartaa kitaab qura`aan musqusha?
    J: Maya.
    S21: Mala geli kartaa musqul cajalad qur`aan ah ama mp3 qur`aan ay ku duubanyahay?
    J: Haa.
    S22: Ma lagu istinjoon karaa dhul bannaan?
    J: Haa, laakiin qiblada lama ogola in loo jeesto ama loo dhabar jeediyo.
    S23: Sidee ugu wanaagsan ee looga qubeeystaa janaabada?
    J: (1) Gacmaha ayaa la dhaqayaa.
    (2) Farjiga (xubinta taranka ayaa la dhaqayaa.
    (3) Waa la weysa qaadanayaa.
    (4) Madaxa (timaha)ayaa3 jeer la dhaqayaa.
    (5) Kaddibna inta hartay ayaa la dhaqayaa isagoo kabilaabaya dhanka midig.
    S24: Sheeg weelasha aan lagu weysa qaadan karin ama wax lagu cuni karin ama lagu cabi karin?
    J: Waa kuwa laga sameeyay dahabka iyo qalinka.
    S25: Mala isticmaali karaa weelasha gaaladu ay wax lu cabaan?
    J: Haa, laakiin waa in la dhaqaa.
    S26: Imisa shey baa lagu weeysa qaataa? Kala sheeg?
    J: Waa 2, biyaha iyo ciida.
    S27: Sheeg side ugu wanaagsan ee loo weysa qaataa?
    J: (1) Bisinka ayaa lagu bilaabayaa.
    (2) Gacmaha oo 3 jeer la dhaqo.
    (3) Afka oo 3 jeer la dhaqo.
    (4) Sanka oo 3 jeer biyo lagula duufsado.
    (5) Wajiga oo 3 jeer la dhaqo.
    (6) Gacmaha ilaa suxulka oo 3 jeer la dhaqo.
    (7) Timaha oo dhan biyo la mariyo mar qura (hal mar soojeed iyo siijeed oo ay ku jiraan dhagaha).
    (8) Lugaha ilaa cirbaha oo la dhaqo.
    S28: Maxaa jabiya waysada?
    J: (1) Hurdada.
    (2) Hilibka geela.
    (3) Waxkasta oo kasoo baxa horey iyo gadaal sida (Saxarada & Kaadida iwm).
    (4) Cawrada oo la taabto.
    (5) Caqliga oo taga sida(waalida,sakhraamida,iyo suuxdinta).
    S29: Ma waajib baa bisinka marka la weeysa qaadanayo?
    J: Maya,waa sunno.
    S30: Maxaa ka mid ah wax yaabaha qubeeyska waajibiya?
    J: (1) Shahwada(biyaha raga iyo dumarka marka ay qaangaaraan) oo ka timaada.
    (2) Galmada.
    (3) Dhiiga caadada (xaydka).
    (4) Qofka oo islaama.
    (5) Dhimashada (qofka oo dhinta).
    S31: Yaa ku weeysa qaata ciida?
    J: (1) Haddii uu biyo waayo.
    (2) Haddii uu isticmaalo biyaha xannuunku ku kordhayo.
    (3) Ama dhaawaca bogsashadiisu uu dib u dhacayo.
    (4) Haddii biyuhu aad iyo aad u qabow yihiin uusan haysan wax uu ku kululeeyo.
    S32: Sidee loogu weeysa qaataa ciidda?
    J: Labada calaacalood ayaa dhulka lagu dhufananyaa hal mar, kadibna waxaa la marinayaa wajiga, kadibna labada calaacalood dushooda(faraha korkooda).
    S33: Maxaa jabiya marka ciida lagu weysa qaato?
    J: (1) Biyo aad hesho.
    (2) Wixii jabin jiray marka biya lagu weysa qaato.
    S34: Maxaa ka xaaraan ah qofka janaabada qaba?
    J: (1) Salaadda.
    (2) Dawaafka.(kacbada oo 7 jeer lagu wareego).
    (3) Taabasha qur`aanka.
    (4) Aqrinta qur`aanka.
    (5) Masjidka oo lagu nagaado(in badan la joogo).
    S35: Maxaa ka xaaraan ah haweeneyda xaydka (caadada)qabta?
    J: (1) In ay tukato.
    (2) In ay soonto.
    (3) In kitaabka qura`aanka aqriso ama taabato.
    (4) In kacbada ay dawaafto.
    (5) In masjidka ay ku nagaato.
    (6) In galmo ay sameyso.
    S36: Imisa salaad ayaa laga doonayaa haweeneydu hadii daahir noqoto qoraxda inta aysan dhicin?
    J: Salaadda duhur iyo casar waayo waa kuwa la isku jamciyo.
    S37: Imisa salaad ayaa laga doonayaa haweeneydu haddii ay daahir noqoto inta aysan soo galin salaada subax?
    J: Salaadda maqrib iyo cishaha.
    S38: Sheeg salaadaha iyaga qura ay tukaneyso?
    J: Haddii daahir ay noqoto salaadda subax kadib, salaadda duhur kaddib iyo salaadda maqrib, waayo iyaga laguma jamciyo wax iyaga ka horreeya.
    S39: Ma laga rabaa haweeneydu salaadda haddii xayd ka yimaado iyadoo waqtiga salaadda ay daahir aheyd in la eg rakco?
    J: Haa.
    S40: Maxaa ka xaaraan ah qofka aan weysa qabin?
    J: (1) Salaadda.
    (2) Dawaafka kacbada.
    (3) Taabashada kitaabka qur`aanka.
    S41: Ma laga aqrin karaa dusha qur`aanka weysa la`aan?
    J: Haa.
    S42: Ma jabeeysaa haddii la taabto farjiga ama dabada weysada?
    J: Haa.
    S43: Ma jabeysaa weysada haddii lataabto nijaaso?
    J: Maya, laakiin waxaa waajib ah in la iska dhaqo.
    S44: Sideen yeelayaa haddii gacantu ay duubantahay ama uu dhibayo biyaha?
    J: Gacantaada oo qoyan baad kula masaxeysaa.
    S45: Muxuu sameynayaa qofku haddii aanu kala garaneyn in uu weysa qaatay iyo in aanu weysa qaadan?
    J: Wuu weysa qaadanayaa.
    S46: Muxuu sameynayaa haddii uu hubo in uu weysa qaatay balse uu ka shakkiyay in weysadii ka jabtay?
    J: Uma baahna weeysa qaad, waayo weysada ayuu hubaa.
    S47: Ma aadaamayaan dumarku haddii ay jamac yihiin?
    J:Maya, ma adimayaan mana ay aqimayaan.
    S48: Sheeg shuruudaha salaadda? Waa imisa?
    J: Waa 5,
    (1) Waqtiga salaadda oo gala.
    (2) In qofku daahir ka yahay (jirkiisa,dharkisa, halka u ku tukanayo,iyo in uu weysa qabo).
    (3) In cawrada la qariyo.
    (4) In qiblada loo jeesto.
    (5) In la niyeesto.
    S49: Waa imisa tiirarka salaadda? Kala sheeg?
    J: Waa 14,
    (1) In la istaago.
    (2) In la dhaho allaahu akbar.
    (3) In faatixada la aqriyo.
    (4) In la rukuuco.
    (5) In laga istaago rukuucda.
    (6) In la sujuuda.
    (7) In laga kaco sujuuda.
    (8) In la fariisto labada sujuud dhexdooda.
    (9) In la fariisto ataxiyaadka dambe.
    (10) In la aqriyo ataxiyaadka dambe.
    (11) In nabiga oo lagu salaiyo.
    (12) In la salaama naqsado.
    (13) In la tartiibiyo(in lagu xasilo).
    (14) In aanan lakala hormarin(sida ay iskugu xigxigaan).
    S50: Ma jabeysaa salaadda haddii laga tago mid ka mid tiirarka salaadda?
    J: Haa.
    S51: Maxaa jabiya salaadda?
    J: (1) Kas oo loo hadlo.
    (2) Qiblada oo laga weecdo.
    (3) Labada cawro oo wax kasoo baxaan.
    (4) Dhaqaaq fara badan.
    (5) Qosolka.
    (6) Cunid iyo cabid.
    S52: Mala soo celinayaa haddii latukado weyso la`aan salaadda?
    J: Haa.
    S53: Ma la soo celinayaa salaadda haddii aan xusuusto in marada aan ku tukaday nijaas tahay?
    J: Maya.
    S54: Ma soo celinayaa salaadda haddii qofku ogaado in qibladii uu u tukaday qalad aheyd?
    J: Maya.
    S55: Ma lagu tukan karaa kabaha?
    J: Haa.
    S56: Ma laga rabaa qofka xannuunsan salaadda?
    J: Haa, hadduu wax kala garanayo.
    S57: Sidee ayuu u tukanayaa qofka xannunsan?
    J: Sida uu awooda,marka hore istaag kadib fadhi, kaddibna jiif.
    S58: Imise xubnood ayaa laga sujuudaa? Kala sheeg?
    J: Waa 7,
    (1) Wajiga.
    (2) Sanka.
    (3-4) Labada calaacalood (midig,bidix).
    (5-6) Labada jilbood (midig,bidix).
    (7) Labada lugood farahooda.
    S59: Maxuu sameeynayaa qofku haddii uu shakiyo salaadda imisa ayuu tukaday ma 3 mise 4?
    J: Waxuu qabsanayaa tirada yar, kaddibna labo sujuud ayuu la imaanayaa inta uusan salaadda ka bixin.
    S60: Muxuu sameynayaa qofku haddii la aqimo isagoo sunno ku jiro?
    J: Haddii qofku rakcada 1aad ku jiro wuu ka baxayaa salaada,
    haddii rakcada 2aad uu ku jiro wuu dhameystirayaa.
    S61: Ma waajib baa in safka la simo salaadda?
    J: Haa.
    S62: Ma istaagi karaa qof kaligiis saf haddii safka hore uu buuxo?
    J: Haa.
    S63: Ma raacayaa qofku haddii imaamku u kaco rakco 5aad?
    J: Maya, haddii aad ogtahay in uu qaldamay.
    S64: Ma ku raacayaa qofku haddii imaamku attaxiyaadka 1aad uu ilaawo?
    J: Haa.
    S65: Maxaan sameeynayaa haddii aan shakiyo anigoo ma´muum(qofka imaamka gadaashiisa ku tuknaya) ah?
    J: Wax kasoo qaad malaha, waayo imaamka ayaa qaladka kaa qaadaya.
    S66: Sidee ayaa imaamka loo sixi karaa?
    J: Dumaraku way sacbinayaan, raguna waxay dhahayaan subxaanal- laah.
    S67: Halkee ayaa imaamka salaadda lagala xirtaa?
    J: Meesha uu markaas marayo.
    S68: Sujuudu-tilaawa(waa sujuuda qur`aanka aqriskiisa ku timaada) ma leedahay xirasho iyo salaama naqsi?
    J: Maya.
    S69: Ma waajib baa salaadda jimco?
    J: Haa.
    S70: Imisa qof ayay jimcadu ku ansaxdaa?
    J: Waxay ku ansaxeysaa 3 qof oo uu imaamku ku jiro.
    S71: Yeey ku waajibeeysaa salaadda jimcaha?
    J: Raga qaangaarka ah, ee caafimaadka qaba, musaafir aheyn.
    S72: Sheeg xili aysan jimcadu waa jib aheyn ?
    J: Waa marka ay isku beegmaan malin ciid iyo maalin jimco.
    S73: Yaa loo ogol yahay in uu duhur tukado maalinta jimcaha iyo ciida isku beegmaan?
    J: Waa qofka maalintaas tukada salaada ciida.
    S74: Muxuu sameynayaa qofku haddii uu soo galo masjidka iyadoo uu socdo aadaanka jimcaha?
    J: Wuu tukanayaa, ma sugayo inta uu aadaanku ka dhamaanayo.
    S75: Ma hadli karaa qofka khudbada jimcaha oo socota?
    J: Maya.
    S76:Sideen ku aamusiyaa haddii aan arko qof hadlaya?
    J: Hadii aad aragto qof hadlaya gacanta kala hadal.
    S77: Ma hadli karaa qofku labada khudbo dhexdooda?
    J: Haa.
    S78: Imisa ayuu tukanayaa qofka salaadda jimcaha ka soo gaara attaxiyaadka?
    J: Wuxuu tukanayaa 4 rakca oo duhur ah.
    S79: Ma safri karaa qofku maalinta jumcaha?
    J: Haa, laakiin haddii aadaanka 2aad la adimo maya .
    S80: Maxaa u banaan musaafirka ?
    J: In uu salaadda gaabiyo iyo in uu afuri karo maalin ramadaan.
    S81: Sheeg salaadaha lagaabiyo safarka?
    J: Duhur,casar,cishe waxaana la tukanayaa mid kastaa 2 rakco.
    S82: Sheeg salaadaha la isku jamciyo(la isku qabto)?
    J: Waa, (1)duhur iyo casar.
    (2)magrib iyo cishe.
    S83: Goormaa la gaabiyaa salaadda safarka?
    J: Marka qofku magaaldiisa ka baxo.
    S84: Goor muusan gaabin karin musaafirka salaadda?
    J: Marka uu magaaladiisa yimaado.
    S85: Haddii aad saaran tahay diyaarad, waqtigii salaadda ay soo gashay,qibladana aadan garaneynin, sideed yeeleysaa?
    J: Haddii aad ka baqeysid inta aysan diyaaradu caga dhigan in salaaddu ay kaa tagto, waxaad qiblada weydiineysaa dadka kula saaran diyaarada, haddii ay garan waayaan waxaad u tuken meesha aad is leedahay qiblada ayaa jirta.
    S86: Maku tukan karaa qofka fadhi diyaarada isagoo awooda istaaga balse ka xishoonaya dadka?
    J: Maya,lama ogola.
    S87: Sheeg sunnooyinka rawaatibka (la daa`imo) Waa imisa?
    J: Waa 12 rakco, (2 subaxa kahor, 2 duhurka kahor, 4 duhurka kadib, 2 maqribka kadib, 2 cishaha kadib).
    S88: Sheeg sunnada uusan ka tagi jirin Nabiga(scw) haddii uu musaafir yahay iyo haddii uu joogo?
    J: Waa sunnada salaadda subax.
    S89: Majiraan sunnooyin kale? Maxaa kamid ah?
    J: Haa, sida (witriga, salaatul-leylka, salaatul-duxaa,
    salaatul- istikhaarah, salaatu-taraawiix,salaatul-ciid).
    S90: Midee ugu fadli badan salaadaha sunnada?
    J: Salaatul-laylka.
    S91: Maku xirankaraa qof raba in uu tukado salaad farad qof kale oo tukanaya salaad sunno ah?
    J: Haa.
    S92: Goormaa la tukadaa salaatul-istikhaara?
    J: Marka aadan ogeyn in sheygu uu ku jiro khayr iyo shar.
    S93: Sidee baa loo istikhaareeystaa?
    J: Marka hore 2 rakco sunna ah ayaad tukan,kadibna ducadaan ayaad aqrineysaa
    اللهم إني أستخيرك بعلمك، وأستقدرك بقدرتك، وأسألك من فضلك العظيم، فإنك تقدر ولا أقدر، وتعلم ولا أعلم، وأنت علام الغيوب. اللهم إن كنت تعلم أن هذا الأمر magaca waxa uu ku istikhaareeysanayo ayuu sheegi
    خيراً لي في ديني ومعاشي ومعادي وعاقبة أمري؛ فاقدره لي، ويسره لي، وبارك لي فيه. اللهم وإن كنت تعلمه شراً لي -مثل الأول- فاصرفني عنه، واصرفه عني، واقدر لي الخير حيث كان، ثم رضني به، أو قال: في عاجل أمري وآجله
    S94: Waa imisa rakco sunnatu-duxaa?
    J: Waxaa ugu yar 2 rakco, waxaa ugu badan 8 rakco.
    S95: Sheeg waqtiga la tukado sunnatu-duxaa?
    J: Waa marka ay qoraxda soo baxdo rubuc saac kadib, illaa
    10 daqiqo kahor inta aysan qoraxdu wareegan(waqtiga duhur).
    S96: Waa imisa rakco salaadda ciida?
    J: Waa 2 rakco.
    S97: Waa imisa takbiirta(allahu-akbar) salaadda ciidda?
    J: Rakcada koowaad waa 7, rakcada labaad waa 5.
    S98: Salaadda janaazada ma leedahay rukuuc iyo sujuud?
    J: Maya.
    S99: Maxaa la aqriyaa salaadda janaazada?
    J: (1) Faatixada.
    (2) Salliga nabiga.
    (3) Meydka oo loo duceeyo.
    (4) Dhinaca midig oo halmar loo salaama naqsado.
    S100: Halkee laga istaagayaa meytka marka lagu tukanayo?
    J: Raga madaxa agtiisa ayaa laga istaagayaa, haweenkana dhexda.
    S101: Sheeg goobaha(meelaha) aan lagu tukan karin?
    J: (1) Qabuuraha.
    (2) Qashin qubka.
    (3) Musqulaha.
    (4) Golaha geela(meesha geela fariisto ama ku hoydo).

La soco qaybaha kale todobadka so socda…in sha allah

Hussein Osman ( Khuburo )

Email: rasmimedia.net@live.com

Wabilaahi tawfiiq.

You must be logged in to post a comment Login